Şirket kuruluşu
İngiltere’de şirket kuruluşu: adım adım rehber
Doğru şirket türünü seçmekten Companies House başvurusuna, vergi kayıtlarından ilk yılın yükümlülüklerine kadar bilmeniz gerekenler.
İçindekiler 9 bölüm
Kısaca1 dk
Bu rehberin özeti
- İngiltere’de 4 şirket türü (LTD, PLC, CLG, UNLTD) ve 4 şahıs ve ortaklık yapısı (sole trader, ordinary partnership, limited partnership, LLP) var.
- LLP bir ortaklık gibi işler ama tüzel kişidir; üyeleri işletmenin borçlarından kişisel olarak sorumlu tutulmaz.
- Özel limited şirketin (LTD) çevrim içi kayıt ücreti 100 £; yasal asgari sermaye yok, 1 yönetici ve 1 hissedar yeterli.
- Halka açık şirket (PLC) için en az 50.000 £ çıkarılmış sermaye, 2 yönetici ve nitelikli bir şirket sekreteri gerekir.
- Şahıs işletmesi kayıtsız başlar; ticari geliriniz bir vergi yılında 1.000 £’u aşarsa HMRC’ye Self Assessment kaydı yaptırırsınız.
İngiltere’de iş kurmayı düşünen girişimcilerin ilk sorusu genellikle "hangi yapıyı seçmeliyim?" oluyor. Cevap; ortak sayınıza, işin risk düzeyine ve yatırım alma planınıza göre değişiyor. Yanlış yapıyla başlamak, ilk yıllarda sorumluluk ve bildirim yükü açısından sürpriz yaratabiliyor.
Bu rehberde sekiz iş yapısını tanımlıyor, bir tabloda karşılaştırıyor ve size uygun yapıyı bulmanız için bir karar rehberi sunuyoruz. Ücret ve kuralları 23 Eylül 2026 itibarıyla GOV.UK ve Companies House’taki güncel bilgilere göre verdik.
01
İş yapıları iki ana grupta toplanır
Tüzel kişilik, işletmenin sahiplerinden ayrı bir hukuki varlık olması demektir: sözleşmeyi işletme imzalar, borç da işletmenindir. Birinci grupta Companies House’a kaydedilen dört şirket türü var: özel limited şirket (LTD), halka açık şirket (PLC), garantiyle sınırlı şirket (CLG) ve sınırsız sorumlu şirket (UNLTD). İkinci grupta şahıs işletmesi (sole trader) ve üç ortaklık yapısı yer alıyor: adi ortaklık (ordinary partnership), sınırlı ortaklık (limited partnership) ve sınırlı sorumlu ortaklık (limited liability partnership, LLP).
Bu ikinci grubu "gerçek kişi şirketleri" diye adlandırmak yanlış olur. LLP adında "ortaklık" geçse de kanunen bir tüzel kişidir (body corporate). Sınırlı ortaklık ve LLP, adi ortaklıktan farklı olarak Companies House’a tescil edilir.
- LTD kayıt ücreti
- 100 £Companies House çevrim içi başvuru
- PLC asgari sermayesi
- 50.000 £Çıkarılmış sermaye, en az dörtte biri ödenmiş
- LLP’de belirlenmiş üye
- 2Her zaman en az iki belirlenmiş üye
- Şahıs işletmesi eşiği
- 1.000 £Bu tutarı aşan ticari gelirde Self Assessment kaydı
Kaynak: GOV.UK, Companies House ve HMRC sayfaları, legislation.gov.uk. Erişim: 23 Eylül 2026.
02
Dört şirket türü: LTD, PLC, CLG ve UNLTD
Şirketler Companies House’a kaydedildiği anda tüzel kişilik kazanır. Yöneticiler her yıl onay beyanı (confirmation statement) ve kural olarak yıllık hesap vermekle yükümlüdür.
Özel limited şirket (Private Limited Company, LTD)
En yaygın yapıdır. Hissedarların sorumluluğu, hisselerinin ödenmemiş tutarıyla sınırlıdır. En az bir yönetici gerekir; en az biri gerçek kişi olmalı, 16 yaşından küçükler yönetici olamaz. Tek hissedar yeterlidir ve yöneticiyle aynı kişi olabilir. Yasal asgari sermaye yoktur, şirket sekreteri zorunlu değildir. Adı "Limited" ya da "Ltd" ile biter; hisselerini halka arz edemez.
Halka açık şirket (Public Limited Company, PLC)
Hisselerini halka satabilen şirkettir; ancak her PLC borsada değildir. En az 50.000 £ çıkarılmış sermaye gerekir ve her hissenin nominal değerinin en az dörtte biri ile primin tamamı ödenmiş olmalıdır. En az iki yönetici ve nitelikli bir şirket sekreteri zorunludur. Adı "plc" ile biter.
Garantiyle sınırlı şirket (Company Limited by Guarantee, CLG)
Hisse sermayesi yoktur; hissedar yerine garantörleri vardır. Her garantör, şirket tasfiye edilirse taahhüt ettiği garanti tutarıyla sınırlı sorumludur. Genellikle kâr amacı gütmeyen kuruluşlar ve yardım kuruluşları (charity) kullanır; kâr dağıtılmaz, işe yeniden yatırılır.
Sınırsız sorumlu şirket (Unlimited Company, UNLTD)
Tüzel kişidir ama üyelerinin sorumluluğu sınırsızdır. Belirli koşullarda, örneğin sınırlı sorumlu bir şirketin bağlı ortaklığı ya da ana şirketi değilse, yıllık hesaplarını sicile vermekten muaftır. Özel ihtiyaçları olan yapılarda tercih edilir; yeni bir iş için nadiren doğru seçimdir.
03
Şahıs işletmesi ve ortaklık yapıları
Şahıs işletmesi (Sole Trader)
Ayrı bir hukuki varlık yoktur; işletmenin tüm borçlarından kişisel olarak ve sınırsız sorumlusunuz. Kayıtsız başlayabilirsiniz; ancak bir vergi yılında (6 Nisan–5 Nisan) ticari geliriniz 1.000 £’u aşarsa, vergi yılının bitiminden sonraki 5 Ekim’e kadar HMRC’ye Self Assessment kaydı yaptırırsınız. Ticari adınız "Ltd", "LLP" ya da "plc" içeremez.
Adi ortaklık (Ordinary Partnership)
İki ya da daha fazla kişinin birlikte iş yapmasıdır; bir limited şirket de ortak olabilir. Companies House’a değil HMRC’ye kaydedilir ve vergi beyanlarından sorumlu bir ortak (nominated partner) seçilir. Ortaklar borç ve zararlardan kişisel olarak sorumludur; bu yüzden yazılı bir ortaklık sözleşmesi önemlidir.
Sınırlı ortaklık (Limited Partnership, LP)
En az bir komandite ortak (general partner) ve bir komanditer ortak (limited partner) gerekir; ortaklar gerçek kişi ya da şirket olabilir. Komandite ortak işi yönetir ve borçlardan sınırsız sorumludur. Komanditer ortak yalnızca koyduğu katkı kadar sorumludur ama yönetime katılamaz ve katkısını geri çekemez. LP, Companies House’a posta yoluyla tescil edilir. Yatırım fonlarında sık kullanılır; fonlar için ayrıca "private fund limited partnership" statüsü vardır.
Sınırlı sorumlu ortaklık (Limited Liability Partnership, LLP)
Ortaklığın esnekliğini şirketin sınırlı sorumluluğuyla birleştirir. Her zaman en az iki belirlenmiş üye (designated member) bulunmalıdır; üyeler gerçek kişi ya da şirket olabilir. Adı "LLP" ile biter.
GOV.UK · Companies House
2 ya da daha fazla üyeyle bir LLP kurabilirsiniz. Üyeler, adi ortaklıkta olduğu gibi kendi kâr payları üzerinden vergi öder; ancak işletmenin ödeyemediği borçlardan kişisel olarak sorumlu değildir.
04
Sekiz yapının karşılaştırması
Aşağıdaki tablo sekiz yapının temel farklarını bir arada gösteriyor.
Tablo 1 · İngiltere’deki iş yapılarının karşılaştırması
| Yapı | Tüzel kişilik | Sorumluluk | En az kişisermaye | Kayıt |
|---|---|---|---|---|
| Özel limited şirket (LTD)Öne çıkan | Var | Sermayeyle sınırlı | 1 yönetici, 1 hissedarAsgari sermaye yok | Companies HouseÇevrim içi 100 £ |
| Halka açık şirket (PLC) | Var | Sermayeyle sınırlı | 2 yönetici ve nitelikli sekreterEn az 50.000 £ | Companies HouseYazılım ya da kâğıt |
| Garantiyle sınırlı şirket (CLG) | Var | Garanti tutarıyla sınırlı | 1 yönetici, 1 garantörHisse sermayesi yok | Companies House |
| Sınırsız sorumlu şirket (UNLTD) | Var | Sınırsız | 1 yönetici, 1 üyeŞart yok | Companies HouseYazılım ya da kâğıt |
| Sınırlı sorumlu ortaklık (LLP) | Var | Üyeler için sınırlı | 2 belirlenmiş üyeŞart yok | Companies HouseYazılım 100 £ |
| Sınırlı ortaklık (LP) | Yokİskoçya’da var | Komandite sınırsız, komanditer katkıyla sınırlı | 1 komandite, 1 komanditerŞart yok | Companies HousePosta ile |
| Adi ortaklık | Yokİskoçya’da var | Sınırsız | 2 ortakŞart yok | HMRC |
| Şahıs işletmesi (sole trader) | Yok | SınırsızKişisel varlıkları kapsar | 1 kişiŞart yok | HMRC1.000 £ üstü gelirde |
Tabloyu yana kaydırarak tüm sütunları görebilirsiniz.
Vergide temel ayrım şu: şirketler kârları üzerinden %19–25 kurumlar vergisi öder; şahıs işletmesi sahibi, ortaklar ve LLP üyeleri ise kendi kâr payları üzerinden gelir vergisi öder. Ayrıntıları şirket vergileri rehberimizde anlatıyoruz.
05
Yabancı girişimci için LTD neden yaygın
Türkiye’den İngiltere’ye açılan bir girişimci için LTD’nin öne çıkmasının somut nedenleri var:
- Tek kişiyle kurulur. Aynı kişi hem yönetici hem tek hissedar olabilir.
- Kişisel varlıklar korunur. Sorumluluk kural olarak hisselerin ödenmemiş tutarıyla sınırlıdır.
- Kuruluş hızlı ve uzaktandır. Başvuru çevrim içi yapılır, şirketler genellikle 24 saat içinde kaydedilir; yöneticilerin İngiltere’de yaşaması gerekmez.
- Yatırım almaya uygundur. Yeni hisse çıkararak ortak alabilirsiniz.
Türkiye’de faal bir şirketiniz varsa bağlı şirket ile şube arasındaki seçimi şube mi, yavru şirket mi yazımızda, LTD kuruluşunun adımlarını ise şirket kuruluşu rehberimizde bulabilirsiniz.
Şirket türü bir kez seçilip unutulan bir form alanı değildir. Kişisel sorumluluğunuzu, ortaklarınızla ilişkinizi ve her yıl yapacağınız bildirimleri o gün belirlersiniz.
06
LLP ne zaman mantıklı
LLP, kârın ortaklar arasında her yıl esnek biçimde paylaştırıldığı işler için tasarlanmıştır; hukuk, muhasebe, mimarlık ve danışmanlık gibi meslek ortaklıklarında sık görülür. En az iki ortakla çalışacaksanız, kâr paylaşımını hisse oranından bağımsız belirlemek istiyorsanız ya da iki şirket ortak bir iş yürütecekse (kurumsal üye) değerlendirebilirsiniz.
Buna karşılık hisse yapısı olmadığından dışarıdan yatırım almak isteyen girişimler için genellikle uygun değildir. GOV.UK’de çevrim içi kuruluş servisi de yoktur: kayıt, ticari yazılımla 100 £, kâğıtla 124 £’dur.
07
Hangi yapı size uygun: karar rehberi
Aşağıdaki sorular doğru yapıyı birkaç adımda daraltır.
- Adım 01
Kişisel varlıklarınızı korumak istiyor musunuz?
Tek başına, düşük riskli bir iş yapıyorsanız şahıs işletmesi yeterli olabilir. Sorumluluğu sınırlamak istiyorsanız şirket ya da LLP arasında seçim yaparsınız.
- Sizden
- İşin risk düzeyi ve beklenen ciro
- Adım 02
Kâr amacı güdüyor musunuz?
Kâr dağıtmayacak bir kulüp ya da yardım kuruluşu için CLG değerlendirilir. Kâr amaçlı bir işte sonraki soruya geçin.
- Adım 03
İşi ortaklarla mı, tek başınıza mı yürüteceksiniz?
Tek başınızaysanız LTD en yaygın seçimdir. Birden fazla profesyonel ortak ve esnek kâr paylaşımı varsa LLP de masaya gelir.
- Sizden
- Ortakların listesi ve katkıları
- Bizden
- Ön görüşmede ortaklık yapısının değerlendirilmesi
- Adım 04
Dışarıdan yatırım almayı planlıyor musunuz?
Planlıyorsanız hisse yapısı olan LTD daha uygundur. Halka arz hedefi varsa ileride PLC’ye dönüşüm gündeme gelir.
- Adım 05
Yapıyı kurmadan önce vergi etkisini netleştirin
Şirkette vergi şirket düzeyinde, şahıs işletmesi ve ortaklıklarda kişisel düzeyde doğar. Seçimi kesinleştirmeden önce bir muhasebeciyle konuşun.
- Bizden
- Kuruluş takviminin planlanması
Kısa senaryolar:
- Türkiye’den yazılım hizmeti satan tek kurucu: LTD; tek kişiyle kurulur, uzaktan yönetilir.
- Londra’da büro açan iki mimar: Kâr paylaşımı esnek olacaksa LLP, yatırım planı varsa LTD.
- Türk üreticinin İngiltere satış birimi: Ana şirkete bağlı LTD ya da şube.
- Yatırımcıların yönetime katılmadığı bir fon: Sınırlı ortaklık (LP).
Yapı seçiminizi ortaklarınız ve iş planınızla birlikte ön görüşmede değerlendirelim; şirket kuruluşu hizmetimizin kapsamı hizmetler bölümünde.
08
Sık sorulan sorular
LLP bir şirket mi, ortaklık mı?
Kanunen tüzel kişidir ve üyelerinden ayrı bir hukuki kişiliğe sahiptir; bu yönüyle şirkete benzer. Vergide ise ortaklık gibi işler: üyeler kendi kâr payları üzerinden vergi öder.
Yabancı biri İngiltere’de LTD kurabilir mi?
Evet. Yöneticilerin ve hissedarların İngiltere’de yaşaması gerekmez. Şirketin İngiltere’de uygun bir kayıtlı adresi olmalı ve yöneticiler kimliklerini Companies House için doğrulamalıdır.
Şahıs işletmesiyle başlayıp sonra LTD’ye geçebilir miyim?
Evet, ancak şahıs işletmesi kendiliğinden şirkete dönüşmez. Yeni bir LTD kurulur; faaliyet, sözleşmeler ve banka hesapları şirkete ayrıca taşınır.
PLC kurmak için borsaya açılmak gerekir mi?
Hayır, her PLC borsada işlem görmez. Yine de 50.000 £ sermaye, iki yönetici ve nitelikli sekreter şartı nedeniyle yeni başlayan işler için genellikle gereksiz bir yüktür.
Hangi yapılar Companies House’a kaydedilir?
Dört şirket türü, LLP ve sınırlı ortaklık Companies House’a kaydedilir. Şahıs işletmesi ve adi ortaklık yalnızca vergi için HMRC’ye kaydedilir.
09
Terimler sözlüğü
- Tüzel kişilik
- İşletmenin sahiplerinden ayrı bir hukuki varlık olması.
- Sınırlı sorumluluk limited liability
- Sahiplerin borçlardan yalnızca koydukları ya da taahhüt ettikleri tutarla sorumlu olması.
- Belirlenmiş üye designated member
- LLP’de hesap ve sicil bildirimlerinden sorumlu üye; en az iki tane olmalı.
- Faaliyet belgesi trading certificate
- PLC’nin faaliyete başlamadan önce alması gereken, asgari sermayeyi gösteren belge.
- Self Assessment
- HMRC’nin kişisel gelir vergisi beyan sistemi.
- Companies House
- Şirketlerin, LLP’lerin ve sınırlı ortaklıkların kaydedildiği sicil kurumu.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki ya da vergisel danışmanlık yerine geçmez. Ücret, oran ve kurallar 23 Eylül 2026 itibarıyla resmî kaynaklardaki bilgilere dayanır ve değişebilir.
